Ο Ξόνογλου, λοιπόν, παρουσιάζει έργα από το 1978 μέχρι το 1985, γνωστά και άγνωστα στο κοινό. Έργα μιας περιόδου εξαιρετικά γόνιμης και ενδιαφέρουσας. Ορισμένα από αυτά είχαν παρουσιαστεί σε μια από τις πρώτες ατομικές του εκθέσεις στην Αθήνα και στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη, (π.χ. οι «Λόγοι») όταν στη διεθνή σκηνή η ιταλική μετα-πρωτοπορία (Transavanguardia) εντυπωσίαζε και προκαλούσε με τις ακραίες καλλιτεχνικές και αισθητικές της επιλογές. Τότε, πολλοί ήταν εκείνοι, και μάλιστα από τους σημερινούς «κατέχοντες» της πόλης μας, που σχεδόν εξαγριώθηκαν και έκριναν αρνητικά εκείνα τα έργα, δίχως φυσικά να έχουν αντιληφθεί περί τίνος πρόκειται. Σήμερα μετά από είκοσι σχεδόν χρόνια έρχεται η πικρή δικαίωση. Πικρή, επειδή το έργο του Ξόνογλου όχι μόνον ήταν ισότιμο με των Ιταλών της μετα-πρωτοπορίας, της οποίας τη γένεση έζησε από κοντά ο καλλιτέχνης, αλλά συνιστούσε την ελληνική εκδοχή, την ανάγνωση του ήθους της εποχής μέσα από καθαρά ελληνικά βιώματα και αξίες. Η επίσημη κριτική αλλά και η ιστορική ανάγνωση της ελληνικής τέχνης των χρόνων του 1975-85, εντόπισε εκ των υστέρων το έργο εκείνης της εποχής.

Η έκθεση έρχεται να δείξει, παράλληλα, και ένα επιπλέον στοιχείο. Το στοιχείο της συνοχής του έργου του Δ. Ξόνογλου. Η μεταφυσική των εικόνων, το επιθετικά δραματικό στοιχείο, η υπερβολή, η σκηνοθεσία του έργου, η ευρηματικότητα και η ειρωνική αποστασιοποίηση από την ευδαιμονία του εφήμερου, είναι στοιχεία που θα συναντήσουμε και στην επόμενη περίοδο του καλλιτέχνη. Το ίδιο συμβαίνει και με τις εικαστικές λύσεις που δίνει στις μεγάλες του συνθέσεις (π.χ. «Εγένετο Φως»), οι οποίες εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο, στην ουσία όμως η συνθήκη εξακολουθεί να είναι ίδια. Δηλαδή η εμπιστοσύνη στο σχεδιαστικό ένστικτο, η γοητεία του αυθαίρετου, του βιωματικού, κυρίως όμως η οραματική εικόνα που είναι, σε τελική ανάλυση, το motto grosso της καλλιτεχνικής του συμπεριφοράς. Μια εικόνα που η καταγωγή διαμορφώνει τον υπερβατικό της χαρακτήρα (το γαϊδουράκι, οι φράουλες κ.α.), ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο συλλογίζεται, ζει και κινείται ο Δημήτρης Ξόνογλου.

Του Χάρη Σαββόπουλου, κριτικού της τέχνης

Εφημερίδα Αγγελιοφόρος της Κυριακής

5 Νοεμβρίου 2000  (σελ. 32)

The post Το alter ego του Ξόνογλου – Έκθεση έργων της περιόδου 1978-1985 appeared first on Δημήτρης Ξόνογλου.

Ο καλλιτέχνης στο 2000 είναι απόλυτος, ασκητικός, αφήνει πίσω του την ευδαιμονία του χρώματος και τον αισθησιασμό της αφής των υλικών του, ακόμα και την χρήση της φωτιάς. Σήμερα τα μέσα του είναι σύγχρονα, η διάθεσή του όμως και η στάση του δεν έχουν αλλάξει. Ο τίτλος της τελευταίας του ενότητας είναι «τρυφερές μπαλάντες για ευαίσθητους βιομηχάνους».

Η σαρκαστική διάθεση του Δ. Ξόνογλου είναι μεγάλη η δε αμεσότητα έκφρασης του λόγου αμείλικτη. Αυτό όμως που εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η άνεση με την οποία κινείται αυτός ο ρομαντικός, ο λάτρης των υλικών, στο χώρο των νέων μέσων, καθώς και η οξύτητα και η καθαρότητα της φόρμας του.

Τα τρία βασικά έργα της ενότητας, είναι το εργοστάσιο, το κρεβάτι κύμα, και η καρέκλα του Μαρξ, τα οποία αποτελούν το καθένα αυτοτελές έργο.

Το εργοστάσιο είναι μία ξύλινη κατασκευή, προσομοίωση εργοστασίου, με τρία ακτινωτά κτίρια με επικλινείς στέγες και φουγάρα, στις άκρες των οποίων είναι ενσωματωμένες οθόνες στις οποίες προβάλλονται video φίλμς με ήχο. Το προκλητικό περιεχόμενο των video αποτελεί μια σύγχρονη εικαστική εκδοχή της αλυσίδας παραγωγής καθώς και της ποιότητας της αξίας, των τελικών προϊόντων.

Σήμερα που η αποϋλοποίηση είναι ένας όρος της μόδας και που ακόμα και οι χρηματιστηριακές αξίες, μετατρέπονται σε άυλους τίτλους ο Δ. Ξόνογλου βρίσκει αφορμή για να σαρκάσει την υλοενεργειακή ανακύκλωση του έξω, αλλά και του έσω κόσμου. Βασίζεται γι’ αυτό στη θεωρία των αρχαίων Ελλήνων σύμφωνα με τους οποίους «τα αέρια είναι ύλη, αλλά η λιγότερο υλική από όλες τις άλλες».

Το κρεβάτι κύμα που εκτίθεται, είναι και αυτό κρεμασμένο στον τοίχο όπως και άλλα στο παρελθόν, άρα είναι προφανές ότι πρόκειται για αντικείμενο του οποίου η λειτουργία έχει ανατραπεί και κατά συνέπεια αποτελεί ου-τοπία, η όποια συσχέτισή του – πέραν της εννοιολογικής – με την έννοια της ανάπαυσης ή του ύπνου. Το κρεβάτι αυτό διαθέτει ρυθμό και μουσικότητα, όμως έχει δομή περίπλοκη που θυμίζει περίτεχνο ξύλινο δάπεδο. Πρόκειται για ένα σχήμα που παραπέμπει σε μια γεωμετρική πρόοδο κάτι σαν κύμα που χωρο-χρονικά επεκτείνεται στο διηνεκές.

Η καρέκλα του Μαρξ, είναι μια σύνθετη κατασκευή, στην οποία βέβαια δεν μπορεί κανείς να καθίσει αφ’ ενός διότι το κάθισμά της είναι μία πυραμίδα αφ’ ετέρου διότι βρίσκεται ήδη «καθισμένο» στην κορυφή της πυραμίδας το κεφάλαιο του Μαρξ και το κατοπτρικό είδωλο της όλης κατασκευής.

Και τα τρία έργα, δεν είναι, παρά μόνο εικαστικές πραγματώσεις της ιδέας της ουτοπίας και των αναθεωρημένων θεωριών και των χρεωκοπημένων οραμάτων.

Με την προσμονή της υποσχόμενης ανάπαυσης, με τον όψιμο ρομαντισμό της άλλοτε κραταιάς μοντέρνας βιομηχανίας, με την προσδοκία της κοινωνικό πολιτικό-οικονομικής εξίσωσης, ο άνθρωπος υποκύπτει αδιάκοπα στον πειρασμό της ουτοπίας και προσπαθεί να της δώσει σάρκα και οστά.

Όμως μόνο η τέχνη μπορεί να υλοποιήσει οράματα και ουτοπίες. Ο Δημήτρης Ξόνογλου «παγιδεύει» σ’ αυτή την ενότητα το ανέφικτο και με τρόπο επίκαιρο δίνει άλλο ένα δείγμα της δύναμης του εικαστικού λόγου.

Κατερίνα Κοσκινά

Μάρτιος 2000

The post Οι μπαλάντες της πρόκλησης appeared first on Δημήτρης Ξόνογλου.